.NET Testing: Unit, Integration ve E2E Test Stratejileri

# .NET Test Stratejileri: Unit, Integration ve E2E

Test yazmak, production hatalarini azaltmanin en etkili yoludur. Ancak onemli olan test sayisi degil, dogru seyleri dogru seviyede test etmektir. Bu rehberde, .NET projelerinde test piramidinin her katmanini gercek kod ornekleriyle anlatiyorum.

Test Piramidi

Test piramidi, hangi testin ne kadar yazilmasi gerektigini gosteren bir modeldir. Tabaninda hizli ve ucuz unit testler, ortasinda entegrasyon testleri, tepesinde az sayida E2E test bulunur.

Unit Testler

Unit testler is mantigi izole olarak dogrular. Hizli calisir, disariya bagimlilik icermez ve bir davranisi belgeler nitelikte olmalidir.

csharp

public class SiparisServiceTests
{
    private readonly Mock<ISiparisRepository> _siparisRepoMock;
    private readonly Mock<IStokService> _stokMock;
    private readonly SiparisService _sut;

    public SiparisServiceTests()
    {
        _siparisRepoMock = new Mock<ISiparisRepository>();
        _stokMock = new Mock<IStokService>();
        _sut = new SiparisService(_siparisRepoMock.Object, _stokMock.Object);
    }

    [Fact]
    public async Task SiparisOlustur_YeterliStokVarsa_SiparisiOnaylamali()
    {
        class=class="code-string">"code-comment">// Arrange
        var talep = new SiparisTalebi(class="code-string">"SKU-class="code-number">001", miktar: class="code-number">3);
        _stokMock
            .Setup(x => x.StokKontrol(class="code-string">"SKU-class="code-number">001"))
            .ReturnsAsync(new StokSonucu(Mevcut: class="code-number">10));

        class=class="code-string">"code-comment">// Act
        var sonuc = await _sut.SiparisOlusturAsync(talep);

        class=class="code-string">"code-comment">// Assert
        sonuc.Should().NotBeNull();
        sonuc.Durum.Should().Be(SiparisDurumu.Onaylandi);
        _siparisRepoMock.Verify(x => x.KaydetAsync(It.IsAny<Siparis>()), Times.Once);
    }

    [Fact]
    public async Task SiparisOlustur_StokYetersizse_StokYokDonmeli()
    {
        class=class="code-string">"code-comment">// Arrange
        var talep = new SiparisTalebi(class="code-string">"SKU-class="code-number">001", miktar: class="code-number">50);
        _stokMock
            .Setup(x => x.StokKontrol(class="code-string">"SKU-class="code-number">001"))
            .ReturnsAsync(new StokSonucu(Mevcut: class="code-number">2));

        class=class="code-string">"code-comment">// Act
        var sonuc = await _sut.SiparisOlusturAsync(talep);

        class=class="code-string">"code-comment">// Assert
        sonuc.Durum.Should().Be(SiparisDurumu.StokYok);
        _siparisRepoMock.Verify(x => x.KaydetAsync(It.IsAny<Siparis>()), Times.Never);
    }
}

Unit testlerde dikkat edilmesi gerekenler:

Her test metodu tek bir davranisi dogrulamali

Test isimleri senaryoyu acikca tarif etmeli: `MetotAdi_Kosul_BeklenenSonuc`

Dissal bagimliliklar mock'lanmali, test edilen sinif degil

Private metotlar dogrudan test edilmemeli

Entegrasyon Testleri

Entegrasyon testleri, bilesenlerin birlikte dogru calistigini dogrular: veritabani mapping'leri, API sozlesmeleri, mesajlasma katmanlari. Unit testlerin yakalayamadigi hatalari yakalamak icin kritiktir.

csharp

public class SiparisApiTests : IClassFixture<CustomWebApplicationFactory>
{
    private readonly HttpClient _client;

    public SiparisApiTests(CustomWebApplicationFactory factory)
    {
        _client = factory.CreateClient();
    }

    [Fact]
    public async Task SiparisOlustur_GeçerliVeriyle_CreatedDonmeli()
    {
        class=class="code-string">"code-comment">// Arrange
        var talep = new { Sku = class="code-string">"SKU-class="code-number">001", Miktar = class="code-number">2 };
        var content = new StringContent(
            JsonSerializer.Serialize(talep),
            Encoding.UTF8,
            class="code-string">"application/json");

        class=class="code-string">"code-comment">// Act
        var response = await _client.PostAsync(class="code-string">"/api/siparisler", content);

        class=class="code-string">"code-comment">// Assert
        response.StatusCode.Should().Be(HttpStatusCode.Created);
        var body = await response.Content.ReadFromJsonAsync<SiparisResponse>();
        body!.Sku.Should().Be(class="code-string">"SKU-class="code-number">001");
        body.Durum.Should().Be(class="code-string">"Onaylandi");
    }

    [Fact]
    public async Task SiparisOlustur_GecersizVeriyle_BadRequestDonmeli()
    {
        class=class="code-string">"code-comment">// Arrange
        var talep = new { Sku = class="code-string">"", Miktar = -class="code-number">1 };
        var content = new StringContent(
            JsonSerializer.Serialize(talep),
            Encoding.UTF8,
            class="code-string">"application/json");

        class=class="code-string">"code-comment">// Act
        var response = await _client.PostAsync(class="code-string">"/api/siparisler", content);

        class=class="code-string">"code-comment">// Assert
        response.StatusCode.Should().Be(HttpStatusCode.BadRequest);
    }
}

`WebApplicationFactory` yapilandirmasi:

csharp

public class CustomWebApplicationFactory : WebApplicationFactory<Program>
{
    protected override void ConfigureWebHost(IWebHostBuilder builder)
    {
        builder.ConfigureServices(services =>
        {
            class=class="code-string">"code-comment">// Gercek veritabani contextclass="code-string">'ini kaldir
            var descriptor = services.SingleOrDefault(
                d => d.ServiceType == typeof(DbContextOptions<AppDbContext>));
            if (descriptor != null) services.Remove(descriptor);

            class=class="code-string">"code-comment">// Hizli testler icin in-memory veritabani ekle
            services.AddDbContext<AppDbContext>(options =>
                options.UseInMemoryDatabase(class="code-string">"TestDb"));

            class=class="code-string">"code-comment">// Dis servisleri fake'lerle degistir
            services.AddScoped<IOdemeServisi, FakeOdemeServisi>();
        });
    }
}

Testcontainers ile Entegrasyon Testleri

Gercek bir veritabani motoruna ihtiyac duyan testler icin Testcontainers, Docker container'larini aninda baslatir. Manuel kurulum gerektirmeden production benzeri bir ortam saglar.

csharp

public class SiparisRepositoryTests : IAsyncLifetime
{
    private readonly PostgreSqlContainer _postgres = new PostgreSqlBuilder()
        .WithImage(class="code-string">"postgres:class="code-number">16-alpine")
        .WithDatabase(class="code-string">"testdb")
        .WithUsername(class="code-string">"test")
        .WithPassword(class="code-string">"test")
        .Build();

    private AppDbContext _dbContext = null!;

    public async Task InitializeAsync()
    {
        await _postgres.StartAsync();

        var options = new DbContextOptionsBuilder<AppDbContext>()
            .UseNpgsql(_postgres.GetConnectionString())
            .Options;

        _dbContext = new AppDbContext(options);
        await _dbContext.Database.MigrateAsync();
    }

    public async Task DisposeAsync()
    {
        await _dbContext.DisposeAsync();
        await _postgres.DisposeAsync();
    }

    [Fact]
    public async Task SiparisKaydet_VeritabaninaYazmali()
    {
        class=class="code-string">"code-comment">// Arrange
        var repo = new SiparisRepository(_dbContext);
        var siparis = new Siparis(class="code-string">"SKU-class="code-number">001", class="code-number">3, SiparisDurumu.Onaylandi);

        class=class="code-string">"code-comment">// Act
        await repo.KaydetAsync(siparis);
        var geriAlınan = await repo.IdIleGetirAsync(siparis.Id);

        class=class="code-string">"code-comment">// Assert
        geriAlınan.Should().NotBeNull();
        geriAlınan!.Sku.Should().Be(class="code-string">"SKU-class="code-number">001");
        geriAlınan.Miktar.Should().Be(class="code-number">3);
    }
}

E2E (Uctan Uca) Testler

E2E testler, kritik kullanici senaryolarini uctan uca dogrular. Tam deploy edilmis bir ortamda calisir. Kapsami dar tutarak kararsiz test suite'lerinden kacinin.

E2E testleri 5-10 kritik akisla sinirli tutun (giris, satin alma, odeme)

Her commit'te degil, release oncesi veya zamanlanmis olarak calistirin

Gecici hatalar icin retry mekanizmasi kullanin ama tekrarlayan retry'lari arastirin

.NET Test Araclari

| Arac | Kullanim Amaci |

|------|---------------|

| xUnit | Paralel calistirma destekli test runner |

| FluentAssertions | Okunabilir, zincirlenebilir assertion'lar |

| Moq | Interface tabanli mock framework |

| NSubstitute | Daha temiz sozdizimli alternatif mock framework |

| Testcontainers | Docker tabanli test altyapisi |

| Bogus | Gercekci sahte veri uretimi |

| Respawn | Testler arasi hizli veritabani temizligi |

| Verify | Karmasik ciktilar icin snapshot testing |

FluentAssertions Kullanimi

FluentAssertions, test hatalarini anlasilir mesajlara donusturur:

csharp

class=class="code-string">"code-comment">// Klasik yontem:
Assert.Equal(class="code-string">"Onaylandi", siparis.Durum);
class=class="code-string">"code-comment">// Expected: "Onaylandi", Actual: "Beklemede"

class=class="code-string">"code-comment">// FluentAssertions ile:
siparis.Durum.Should().Be(class="code-string">"Onaylandi");
class=class="code-string">"code-comment">// Expected siparis.Durum to be "Onaylandi", but found "Beklemede".

class=class="code-string">"code-comment">// Koleksiyon assertionclass="code-string">'lari
siparisler.Should().HaveCount(class="code-number">3)
    .And.OnlyContain(s => s.Toplam > class="code-number">0)
    .And.BeInAscendingOrder(s => s.OlusturmaTarihi);

class=class="code-string">"code-comment">// Exception assertion'lari
var act = () => service.SiparisOlusturAsync(gecersizTalep);
await act.Should().ThrowAsync<ValidationException>()
    .WithMessage(class="code-string">"*SKU*zorunlu*");

Test Verisi Yonetimi

Sabit kodlanmis test verisi kisa surede bakim yukune donusur. Builder ve fixture'lar kullanarak testleri okunabilir ve sema degisikliklerine dayanikli tutun.

Test Data Builder'lar

csharp

public class SiparisBuilder
{
    private string _sku = class="code-string">"SKU-class="code-number">001";
    private int _miktar = class="code-number">1;
    private SiparisDurumu _durum = SiparisDurumu.Beklemede;
    private DateTime _olusturmaTarihi = DateTime.UtcNow;

    public SiparisBuilder SkuIle(string sku) { _sku = sku; return this; }
    public SiparisBuilder MiktarIle(int miktar) { _miktar = miktar; return this; }
    public SiparisBuilder DurumIle(SiparisDurumu d) { _durum = d; return this; }
    public SiparisBuilder OlusturmaTarihiIle(DateTime dt) { _olusturmaTarihi = dt; return this; }

    public Siparis Olustur() => new Siparis(_sku, _miktar, _durum)
    {
        OlusturmaTarihi = _olusturmaTarihi
    };
}

class=class="code-string">"code-comment">// Testlerde kullanim:
var siparis = new SiparisBuilder()
    .SkuIle(class="code-string">"SKU-PREMIUM")
    .MiktarIle(class="code-number">5)
    .DurumIle(SiparisDurumu.Onaylandi)
    .Olustur();

xUnit ile Paylasilan Fixture'lar

csharp

public class VeritabaniFixture : IAsyncLifetime
{
    public AppDbContext DbContext { get; private set; } = null!;
    private readonly PostgreSqlContainer _container = new PostgreSqlBuilder()
        .WithImage(class="code-string">"postgres:class="code-number">16-alpine")
        .Build();

    public async Task InitializeAsync()
    {
        await _container.StartAsync();
        var options = new DbContextOptionsBuilder<AppDbContext>()
            .UseNpgsql(_container.GetConnectionString())
            .Options;
        DbContext = new AppDbContext(options);
        await DbContext.Database.MigrateAsync();
    }

    public async Task DisposeAsync()
    {
        await DbContext.DisposeAsync();
        await _container.DisposeAsync();
    }
}

[CollectionDefinition(class="code-string">"Veritabani")]
public class VeritabaniCollection : ICollectionFixture<VeritabaniFixture> { }

[Collection(class="code-string">"Veritabani")]
public class UrunRepositoryTests
{
    private readonly VeritabaniFixture _fixture;

    public UrunRepositoryTests(VeritabaniFixture fixture)
    {
        _fixture = fixture;
    }

    [Fact]
    public async Task TumunuGetir_TohumVerileriDonmeli()
    {
        var repo = new UrunRepository(_fixture.DbContext);
        var urunler = await repo.TumunuGetirAsync();
        urunler.Should().NotBeEmpty();
    }
}

Neyi Test Etmeli, Neyi Atlmali

Her sey test edilmeye deger degildir. Yanlis seyleri test etmek zaman kaybettirir ve guveni artirmadan surtuume yaratir.

Mutlaka Test Edin

**Domain mantigi ve is kurallari** -- uygulamanizin cekirdegi

**Validasyon mantigi** -- sinir degerleri, zorunlu alanlar, format kurallari

**Kenar durumlari** -- null girdiler, bos koleksiyonlar, tasman senaryolari

**Hata yonetimi** -- bir bagimliligin basarisiz oldugu durumlar

**Guvenlik akislari** -- kimlik dogrulama, yetkilendirme, girdi temizleme

**Veri eslemesi** -- EF Core yapilandirmalari, AutoMapper profilleri

Genellikle Atlayin

**Framework kodu** -- ASP.NET routing veya EF Core ic mekanizmalarini test etmeyin

**Basit getter/setter'lar** -- mantik yoksa test gereksiz

**Ucuncu parti kutuphane davranislari** -- kendi test suite'lerine guvenin

**UI yerlesim detaylari** -- piksel bazinda konum surekli degisir

**Tek satirlik gecis metotlari** -- sadece delege eden metotlar entegrasyon testinde zaten kaplanir

Gri Alan (Karmasiksa Test Edin)

**Controller'lar** -- ince controller'lara unit test gereksiz, ama entegrasyon testiyle test edin

**Konfigarasyon binding** -- config degerlerine bagli kosullu mantik varsa test edin

**Loglama** -- yalnizca uyumluluk gereksinimi varsa dogrulayin

Kendi .NET servislerimde su test kapsami stratejisini uyguluyorum: Testlerimin %80'i domain ve uygulama mantigini kapsayan unit testler, %15'i Testcontainers ile veritabani ve API katmanini test eden entegrasyon testleri, %5'i kritik kullanici akislari icin E2E smoke testler. Bir kapsam yuzdesini kovalamiyorum; kirildiginda gercek hasar verecek davranislari test etmeye odaklaniyorum.

CI Entegrasyonu

Testler ancak otomatik olarak calistirildiginda deger tasir. Asagida her pull request'te tam test suite'ini calistiran bir GitHub Actions workflow'u bulunuyor.

yaml

name: .NET Test Suite

on:
  pull_request:
    branches: [main, develop]
  push:
    branches: [main]

jobs:
  test:
    runs-on: ubuntu-latest

    services:
      postgres:
        image: postgres:16-alpine
        env:
          POSTGRES_USER: test
          POSTGRES_PASSWORD: test
          POSTGRES_DB: testdb
        ports:
          - 5432:5432
        options: >-
          --health-cmd pg_isready
          --health-interval 10s
          --health-timeout 5s
          --health-retries 5

    steps:
      - uses: actions/checkout@v4

      - name: .NET Kur
        uses: actions/setup-dotnet@v4
        with:
          dotnet-version: '8.0.x'

      - name: Bagimliliklari Yukle
        run: dotnet restore

      - name: Derle
        run: dotnet build --no-restore --configuration Release

      - name: Unit Testleri Calistir
        run: dotnet test --no-build --configuration Release --filter "Category=Unit" --logger "trx;LogFileName=unit-results.trx"

      - name: Entegrasyon Testlerini Calistir
        run: dotnet test --no-build --configuration Release --filter "Category=Integration" --logger "trx;LogFileName=integration-results.trx"
        env:
          ConnectionStrings__Default: "Host=localhost;Port=5432;Database=testdb;Username=test;Password=test"

      - name: Test Sonuclarini Yayinla
        uses: dorny/test-reporter@v1
        if: always()
        with:
          name: Test Sonuclari
          path: '**/*.trx'
          reporter: dotnet-trx

CI icin Testleri Kategorize Etme

xUnit trait'lerini kullanarak testleri etiketleyin, boylece CI bunlari ayri asamalarda calistirabilir:

csharp

[Trait(class="code-string">"Category", class="code-string">"Unit")]
public class FiyatlandirmaServiceTests
{
    [Fact]
    public void IndirimHesapla_AltinaUye_Yuzde20Donmeli()
    {
        var service = new FiyatlandirmaService();
        var indirim = service.IndirimHesapla(UyelikKatmani.Altin, 100m);
        indirim.Should().Be(20m);
    }
}

[Trait(class="code-string">"Category", class="code-string">"Integration")]
public class OdemeEntegrasyonTests : IClassFixture<CustomWebApplicationFactory>
{
    class=class="code-string">"code-comment">// Altyapi gerektiren entegrasyon testleri
}

Yaygin Test Hatalari

.NET projelerinde defalarca gordugum ve kirilgan, yavas veya yaniltici test suite'lerine yol acan kaliplar bunlar.

1. Davranis Yerine Implementasyonu Test Etmek

csharp

class=class="code-string">"code-comment">// Kotu: ic metot cagrilarina siki bagli
_repoMock.Verify(x => x.TransactionBaslat(), Times.Once);
_repoMock.Verify(x => x.TransactionOnayla(), Times.Once);
_loggerMock.Verify(x => x.Log(It.IsAny<string>()), Times.Exactly(class="code-number">3));

class=class="code-string">"code-comment">// Iyi: gozlemlenebilir sonucu dogrula
var sonuc = await _sut.OdemeIsleAsync(talep);
sonuc.Basarili.Should().BeTrue();
sonuc.IslemId.Should().NotBeEmpty();

2. Testler Arasi Paylasilan Degisen Durum

csharp

class=class="code-string">"code-comment">// Kotu: testler calisma sirasina bagimli
private static List<Siparis> _siparisler = new();

[Fact]
public void Test1_SiparisEkle() { _siparisler.Add(new Siparis()); }

[Fact]
public void Test2_SayiKontrol() { _siparisler.Should().HaveCount(class="code-number">1); } class=class="code-string">"code-comment">// Kararsiz!

class=class="code-string">"code-comment">// Iyi: her test kendi durumunu olusturur
[Fact]
public void SiparisEkle_SayiyiArtirmali()
{
    var siparisler = new List<Siparis>();
    siparisler.Add(new Siparis());
    siparisler.Should().HaveCount(class="code-number">1);
}

3. Asiri Mock Kullanimi

csharp

class=class="code-string">"code-comment">// Kotu: test edilen seyi mockclass="code-string">'lamak
var mockService = new Mock<ISiparisService>();
mockService.Setup(x => x.SiparisOlustur(It.IsAny<Siparis>())).Returns(true);
var sonuc = mockService.Object.SiparisOlustur(new Siparis());
class=class="code-string">"code-comment">// Tebrikler, Moq'u test ettiniz, kodunuzu degil.

class=class="code-string">"code-comment">// Iyi: bagimliliklari mock'la, gercek servisi test et
var repoMock = new Mock<ISiparisRepository>();
var service = new SiparisService(repoMock.Object);
var sonuc = service.SiparisOlustur(new Siparis());

4. Hata Yollarini Gormezden Gelmek

Servisiniz exception yakalayip hata sonucu donuyorsa, bu yollari da test edin. Mutlu yol genellikle aciktir; hatalarin gizlendigi yer hata yollarinin icindedir.

5. Dev Arrange Bloklari

Test kurulumunuz 40 satir uzunlugundaysa, bunu bir builder veya fixture'a cikartin. Testler bir bakista okunabilir olmalidir.

6. Test Verisini Temizlememek

Arkasinda veri birakan entegrasyon testleri zincirleme hatalara neden olur. Testler arasi durumu sifirlamak icin `Respawn` veya transaction rollback kullanin:

csharp

public class EntegrasyonTestBase : IAsyncLifetime
{
    private readonly Respawner _respawner;
    protected readonly AppDbContext DbContext;

    public async Task InitializeAsync()
    {
        _respawner = await Respawner.CreateAsync(connectionString, new RespawnerOptions
        {
            DbAdapter = DbAdapter.Postgres,
            SchemasToInclude = new[] { class="code-string">"public" }
        });
    }

    public async Task DisposeAsync()
    {
        await _respawner.ResetAsync(connectionString);
    }
}

Sonuc

Guclu bir .NET test stratejisi, is mantigi icin hizli unit testler, gercek altyapiyla anlamli entegrasyon kontrolleri ve az ama kritik uctan uca korumadan olusur. Hedef %100 kapsam degil, onemli davranislara %100 guven duymaktir.

Kendi .NET servislerimde, test altyapisina (builder'lar, fixture'lar, paylasilan factory'ler) yatirim yapmanin buyuk getiri sagladigini gordum. Yazmasi ve bakimi kolay bir test suite'i yazilir. Zahmetli olan ise atlanir.

Test stratejinizi birlikte olusturabiliriz.

.NET Testing: Unit, Integration ve E2E Test Stratejileri

Test Piramidi

Unit Testler

Entegrasyon Testleri

Testcontainers ile Entegrasyon Testleri

E2E (Uctan Uca) Testler

.NET Test Araclari

FluentAssertions Kullanimi

Test Verisi Yonetimi

Test Data Builder'lar

xUnit ile Paylasilan Fixture'lar

Neyi Test Etmeli, Neyi Atlmali

Mutlaka Test Edin

Genellikle Atlayin

Gri Alan (Karmasiksa Test Edin)

CI Entegrasyonu

CI icin Testleri Kategorize Etme

Yaygin Test Hatalari

1. Davranis Yerine Implementasyonu Test Etmek

2. Testler Arasi Paylasilan Degisen Durum

3. Asiri Mock Kullanimi

4. Hata Yollarini Gormezden Gelmek

5. Dev Arrange Bloklari

6. Test Verisini Temizlememek

Sonuc

İlgili Makaleler

.NET'te Clean Architecture: Ölçeklenebilir Proje Yapısı

.NET'te Dependency Injection: Temel Kavramlar ve Uygulama

.NET CI/CD: GitHub Actions ve Azure DevOps ile Otomatik Deployment

Flutter Projeniz mi Var?